तेहरान । तेलको मूल्य उच्च रहँदा विश्वभरका शेयर बजारहरूमा गिरावट आएको छ । इरानका नेता आयातोल्लाह मोज्ताबा खमेनीले हर्मुज स्ट्रेट बन्द गर्ने र अमेरिका तथा इजरायलसँगको युद्धमा नयाँ मोर्चा खोल्ने आह्वान गरेपछि बजारमा अस्थिरता बढेको हो ।
हर्मुज स्ट्रेट विश्वको ऊर्जा आपूर्तिको एक महत्वपूर्ण मार्ग हो, जहाँ विश्वको लगभग एक पाँचौं तेल र ग्यास ढुवानी हुन्छ, खमेनीले सार्वजनिक रूपमा भने, ‘स्ट्रेटको अवरोध अवश्य प्रयोग गर्नुपर्ने छ र यदि युद्ध जारी रह्यो भने अन्य संवेदनशील मोर्चा पनि खोलिने छ ।’
इरानले यस हप्ता खाडी क्षेत्रमा विभिन्न ऊर्जा संरचनामा हमला गरेको छ । इराक नजिक जहाजहरूमा आक्रमण भएको छ, बहराइनमा इन्धन ट्यांकरमा धावा भएको छ भने साउदी अरबमा तेल क्षेत्रहरुमा ड्रोन आक्रमण गरिएको छ । इरानले यदि यसको ऊर्जा पूर्वाधार वा बन्दरगाहहरूमा हमला भयो भने क्षेत्रको तेल र ग्याँस जलाइने चेतावनी दिएको छ ।
तेल बजारमा उच्च मूल्य कायम रहँदा अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले यो संकटलाई विश्व इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आपूर्ति अवरोध भनेको छ । ब्रेन्ट क्रूडको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ, र यसले वैश्विक ऊर्जा बजारमा अनिश्चितता थपेको छ । तेल मूल्य बढ्दा विश्व अर्थतन्त्रमा मुद्रास्फीतिको खतरा र आर्थिक दबाब बढ्ने जोखिम पनि बढेको छ ।
यसबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक भएकाले मूल्य बढ्दा यसबाट लाभ हुने बताएका छन् । तर उनले आफ्नो प्राथमिकता इरानलाई आणविक हतियारबाट रोक्ने र मध्यपूर्व तथा विश्वलाई सुरक्षा दिनेतर्फ केन्द्रित रहेको पनि उल्लेख गरेका छन् ।
बजारमा चिन्ता बढेसँगै एशियाली अर्थतन्त्रहरू सबैभन्दा संवेदनशील देखिएका छन्, किनकि ती अर्थतन्त्रहरू ऊर्जा आयातमा अत्यधिक निर्भर छन् । वैश्विक शेयर बजारमा गिरावट आएको छ ।
टोकियो, हङकङ, शांघाई, सिंगापुर, सिओल, मुम्बई, बैंकक, वेलिङ्टन, मनीला र जकार्ताका बजारहरू सबै घटेका छन् । बजार विशेषज्ञहरूले हर्मुज स्ट्रेट बन्द रहँदा शेयर बजारमा दबाब रहिरहने छ भने ऊर्जा मूल्य उच्च रहिरहने चेतावनी दिएका छन् ।
