काठमाडौँ । सरकारले सुनमा लाग्दै आएको भन्सारमा आधा छुट दिएसँगै सोमबार नेपाली बजारमा सुनको भाउ अस्वाभाविक रूपले घटेको छ । यसअघि २० प्रतिशत रहेको भन्सार दरलाई १० प्रतिशतमा झारेसँगै सुनको मूल्य एकै दिन १५ हजार ९०० रुपैयाँले घटेको हो ।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले सोमबारका लागि सुनको भाउ प्रतितोला १ लाख ५१ हजार ३०० रुपैयाँ निर्धारण गरेको थियो । जबकि अघिल्लो दिन प्रतितोला १ लाख ६७ हजार २०० रुपैयाँ थियो । तर, जसरी मूल्य घट्यो, त्यस हिसाबले कारोबारमा भने उत्साह देखिएन । महासंघका अध्यक्ष अर्जुन रसाइलीले भने, ‘उपभोक्ता ‘वेट एन्ड सी’कै अवस्थामा छन् । बुधबारदेखि बजारले लय समाउला । भन्सार घट्ला कि भन्ने डरले बैंकहरूले सुन आयात गरेका थिएनन् । अब आयात गर्न सुरु गर्लान् । अनि बजारमा चहलपहल बढ्ला ।’
गत बिहीबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले अर्थ मन्त्रालयलाई आर्थिक ऐन, २०८१ को दफा १८ को उपदफा (२) र उपदफा (३) बमोजिमको भन्सार महसुल छुटसम्बन्धी निर्णय गर्न स्वीकृति दिएको थियो । अर्थ मन्त्रालयका अनुसार सुनको भन्सार दरमा १० प्रतिशत छुट दिइएको हो । तर, सुनका गरगहनाको भन्सार दर भने १५ प्रतिशत नै कायम गरिएको छ । चाँदीमा लाग्दै आएको १५ प्रतिशत भन्सारलाई पनि १० प्रतिशतमा झारिएको छ ।
आर्थिक वर्ष २०८१–८२ को बजेटमा सरकारले सुनको भन्सार दर १५ प्रतिशतबाट बढाएर २० प्रतिशत बनाएको थियो । त्यसको असर बजारमा परेको भन्दै सुनचाँदी व्यवसायी महासंघको प्रतिनिधिमण्डलले अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलसँग भेटेर भन्सार दर समायोजन गर्न आग्रह गरेको थियो ।
यता, भारतले आफ्नो बजेटमार्फत् सुनचाँदीमा लाग्दै आएको भन्सार दर १५ प्रतिशतबाट घटाएर ६ प्रतिशतमा झारेपछि नेपालमा महँगो र भारतमा सस्तो हुँदा तस्करी बढेको आशंका गर्दै भन्सार घटाएको सरकारले जनाएको छ ।
यस्तै, सरकारले दाल तथा गेडागुडी आयात गर्दा भन्सार बिन्दुमा तिर्नुपर्ने अग्रिम आयकर छुट गरिएको छ । बजेटमार्फत् केराउ, चना, सिमी, मास, राजमा, मुसुरो, बकुल्ला, रहरलगायत दाल तथा गेडागुडी आयातमा १० प्रतिशत अग्रिम आयकर तिर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएकामा सरकारले साढे २ प्रतिशतमा झारेको हो । दाल तथा गेडागुडी आयातमा विगतदेखि नै १० प्रतिशत भन्सार दर लाग्दै आएकामा १० प्रतिशत अग्रिम आयकर थपिँदा दालको मूल्य बढेको थियो ।
यस्तै, उद्योगहरूले ठुलो ढुंगाकै स्वरूपमा ल्याउने मार्बल, एलवास्टर र ग्रेनाइटमा लगाइएको भन्सार र अन्तःशुल्क पनि घटाएको छ । ढुंगाकै रूपमा आउने कच्चा मार्बल, ग्रेनाइट र तयारी मालमा समान भन्सार दरका कारण आफूहरू मारमा परेको उद्योगीहरूको गुनासो थियो ।
ढिक्का वा पाताका रूपमा आयाताकार काटिएका मार्बल तथा एलवास्टरमा ३० प्रतिशत भन्सार र १५ प्रतिशत अन्तःशुल्क लगाइएकामा १० प्रतिशत भन्सारर शून्य अन्तःशुल्क कायम गरिएको छ । त्यस्तै, ढिक्का वा पाताका रूपमा आयाताकार काटिएका ग्रेनाइटमा लाग्दै आएको २० प्रतिशत भन्सारलाई घटाएर१० प्रतिशतमा झारिएको छ भने २५ प्रतिशत अन्तःशुल्कलाई पूरौ हटाइएको छ ।
